Ze zag hoe zijn gezicht rood kleurde. Woede? Schaamte? Verwarring? Een mengeling van alles tegelijk. Haar eigen kalmte was ijzig, brandend. De kalmte van iemand die de afgrond ziet — en weigert er principieel in te stappen.
– Jij… jij bent gewoon een egoïste! – flapte hij er uiteindelijk uit, ervan overtuigd dat hij daarmee een doorslaand argument had gevonden. – Je kunt niet aan een oude, hulpeloze vrouw denken! Je denkt alleen aan jezelf!
– Een egoïste? – Olga stond op. Ze was niet groot, maar op dat moment leek haar gestalte voor Maxim als een massief blok. – *Een egoïste is degene die zonder enige twijfel bereid is zijn vrouw uit haar eigen huis, uit haar rechtmatige ruimte te verdringen, enkel voor het momentane comfort van zijn moeder.
Een egoïste is degene die het niet nodig vond om te vragen, te overleggen, opties te bespreken, maar gewoon een mededeling deed. Als een ultimatum. Als een vonnis. “Mama trekt in!” Punt. Nee, Maxim.* – Ze wachtte even en keek hem recht aan. – Ze trekt niet in. Niet vandaag, niet morgen, niet over een jaar. Nooit.
Ze draaide zich scherp om en liep naar haar bureau, waar haar laptop stond. Ze klapte hem open. Snelle, duidelijke toetsaanslagen klonken in de stilte als tromgeroffel, in sterk contrast met zijn zware, onregelmatige ademhaling.
– Maar… maar wat moeten we dan doen? – stamelde Maxim van zijn stuk gebracht. Zijn strijdlust doofde snel onder de ijskoude douche van haar vastberadenheid. Hij stond midden in de kamer, die hem plots vreemd en vijandig voorkwam. – Ik kan… ik kan mama toch niet in de steek laten…
– Doen? – Olga draaide het laptopscherm naar hem toe. Op het display stond helder de homepage van een grote website voor huur en verkoop van woningen. – *Als het voor Anna Petrovna van levensbelang is om op loopafstand van haar aanbeden zoon te wonen, dan is er een heel logische en absoluut beschaafde oplossing.
Hier. Alsjeblieft. Een lijst van beschikbare appartementen. In onze wijk. In de buurwijken. Op vijftien minuten lopen. Met lift of zonder. Met renovatie of casco. Duurder, goedkoper. Kies maar wat jullie willen. Je kunt zelfs een eenkamerappartement huren voor jullie tweeën — jij en je moeder. Dan zitten jullie echt vlak bij elkaar, als Siamese tweeling. Past dat jullie?…
Ze keek naar hem. Niet met woede. Niet met triomf. Maar met vermoeide, toch onwankelbare vastberadenheid. En ergens diep vanbinnen — met een nauwelijks merkbare schaduw van een bittere glimlach. De glimlach van iemand die de prijs kent van woorden, beloften en — vooral — persoonlijke grenzen.
– Jij… meen je dit serieus? – Maxim staarde naar het scherm vol miniaturen van appartementen alsof het iets buitenaards was. – Je stelt voor… dat ík verhuis?
– Ik stel voor dat jullie — jij en je moeder — een woning zoeken die voor jullie allebei geschikt is, – corrigeerde Olga hem rustig. Haar vinger tikte zacht op het touchpad en markeerde de zoekbalk. – *Kijk hier eens. Een eenkamerappartement. In dit gebouw, letterlijk aan de overkant van de straat.
Zie je? Iets verderop, maar in een nieuw complex — twee kamers. Er zijn studio’s: compact, maar modern. Er zijn opties met meubels en zonder. Je kunt de filters zelf instellen: prijs, verdieping, afstand tot de metro, aanwezigheid van een lift. Alles overzichtelijk, alles makkelijk. Sla het op, laat het aan je moeder zien. Bespreek het. Kies wat bij jullie past. Bij jullie behoeften en jullie budget.*
Ze schoof de laptop iets naar de rand van het bureau, duidelijk uitnodigend om te gaan zitten en te beginnen met kijken. Zelf liep ze naar de salontafel, pakte het lege glas op. De koude thee was op. Net als haar geduld op dit specifieke familiale front.
– Je kunt ons niet zomaar… eruit zetten… – begon hij, maar zijn stem was zwak, zonder de eerdere felheid. – Dat is… niet menselijk.
– Dat kan ik wel, – zei Olga eenvoudig. Ze stond met haar rug naar hem toe bij het aanrecht en schonk water uit het filter. Het geluid van stromend water klonk verrassend luid. – *En dit is geen wreedheid, Max. Dit is het hoogste niveau van gezond verstand. En, hoe vreemd het ook klinkt, respect. Respect voor mijn persoonlijke ruimte, die ik jaren heb opgebouwd.
Respect voor ons huwelijk, dat geen half jaar zou overleven in zo’n “drukbezet” formaat. En zelfs… respect voor jouw moeder. Geloof mijn ervaring en gewoon vrouwelijke intuïtie — zij zal zich werkelijk rustiger en comfortabeler voelen in haar eigen, aparte — desnoods gehuurde — woning hier dichtbij, dan in een vreemd appartement waar de vrouw des huizes een schoondochter is die ze… laten we zeggen, niet bijzonder warm mag.
En waar haar geliefde zoon voortdurend zou worden verscheurd tussen vrouw en moeder, als tussen hamer en aambeeld. Dat is pure hel. Voor jullie alle drie. Ik ga noch mezelf, noch jou, noch zeker Anna Petrovna daarin storten. Dat is geen leven, maar een permanent mijnenveld.*
Maxim zweeg. Hij keek afwisselend naar het flikkerende scherm met de eindeloze stroom advertenties en naar de rug van zijn vrouw. Zijn “gewapend betonnen” zekerheid in zijn gelijk stortte in elkaar als een kaartenhuis.
Olga kon zien (zelfs zonder zich om te draaien) hoe in zijn gedachten flarden van de toekomst voorbijschoten: zijn moeders eeuwige klachten over haar gezondheid, verwijten over tekort aan aandacht, onmogelijke eisen, ruzies om een niet-afgewassen kopje of een te hard staande tv… Alles dat — maar niet in háár appartement, waar hij kon weglopen — maar hier. Op zijn terrein. Nee, op Olga’s terrein. Waar zij de baas was.
– Maar… het kost geld, Ol, – bracht hij eindelijk het meest evidente en aardse argument uit. – Huur… dat zijn vaste lasten! Niet kleine! En mama’s pensioen…
– Dan zoeken jullie maar iets goedkopers, – haalde Olga haar schouders op terwijl ze met een vol glas water terug naar de woonkamer liep. Ze ging zitten, maar niet op de bank — in een fauteuil, waardoor er afstand ontstond. – *Of jullie overwegen andere opties. Bijvoorbeeld: de verkoop van haar “Chroesjtsjovka”.
Van dat geld kun je een nette eenkamerwoning hier in de buurt kopen. Of je stopt een deel van het geld in de renovatie van haar huidige appartement — je laat leuningen plaatsen op de trap, misschien overleg je met de VvE over een traplift, als dat mogelijk is. Er zijn opties. Die moet je bespreken, afwegen, berekenen. Maar ons huis…* – Ze nam een slok water. – Ons huis is geen optie. Niet voor haar. Niet voor ons. Dat is een axioma.
Ze stond op, bracht het glas terug naar de keuken. Bleef in de deuropening staan, leunend tegen het kozijn.
– *Ik stuur je de link met de selectie over vijf minuten in de messenger. Sla het op. Kijk er rustig naar, zonder haast. Bespreek het met je moeder. Als je hulp nodig hebt met zoeken, analyseren van aanbiedingen of zelfs bezichtigingen — zeg het.
Als makelaar met jaren ervaring kan ik advies geven, je vertellen waar je op moet letten.* – Ze pauzeerde even. – *Maar als de vrouw des huizes van dit specifieke appartement…
Is mijn beslissing definitief en staat niet ter discussie. Anna Petrovna trekt hier niet in. Onder geen enkele omstandigheid. Dit is geen kwestie van emoties, Max. Het is een kwestie van grenzen.*
Haar toon was even gelijkmatig en sereen als het oppervlak van het water in het glas. Geen hysterie. Geen dreigementen. Gewoon een feit. Een duidelijke grens, getrokken met een titaanmarker.
Maxim stond nog steeds bij de tafel en keek naar het scherm. De lijst met appartementen leek hem nu niet meer een redding, maar een enorme, vernederende aanwijzing van zijn ongelijk.
Hij hoorde hoe Olga het glas neerzette op het aanrecht. Het geluid was zacht, maar ongelooflijk definitief. Het geluid van een deur die dichtvalt. Metaforisch.
Hij zuchtte zwaar, alsof hij een onzichtbare last van zich afwierp. Niet de last van verantwoordelijkheid voor zijn moeder, maar de last van illusies.
– Goed dan… – mompelde hij uiteindelijk terwijl hij op de stoel voor de laptop ging zitten. Zijn vingers bewogen onzeker naar het toetsenbord, naar de muis. – Ik zal kijken… wat hier is… Misschien… vind ik echt iets goedkoops in de buurt…
Hij klikte op de eerste foto. Een eenkamerappartement. 35 m². Renovatie — “euro”. De prijs — als een klap in de maag. Hij slikte. – Of ik moet met mama praten… over de verkoop van haar appartement… Hoewel zij nooit…
