De volgende ochtend ging Galina naar haar schoonmoeder. Lidija Pavlovna deed open in haar ochtendjas.
— Galinka? Zo vroeg al?
— We moeten praten, Lidija Pavlovna.
— Kom binnen, ik zet thee.
Ze gingen aan tafel zitten. De oude vrouw rommelde zenuwachtig met de kopjes.
— Heeft Sergej iets verteld over het appartement? — vroeg Galina.
— Ja hoor. Ik heb een goede zoon. Zorgzaam.
— Heeft hij ook uitgelegd dat hij u alleen zijn eigen derde heeft gegeven?
Lidija Pavlovna verstijfde.
— Hoezo niet alles?
— Zo. Alleen zijn derde deel. Mijn aandeel en dat van Kostja blijven van ons.
— Ik begrijp het niet…
Galina haalde de papieren tevoorschijn. Ze liet de privatiseringsdocumenten zien.
— Kijk. We hebben met z’n drieën geprivatiseerd. Dus ieder een derde. Sergej kon u alleen zijn deel schenken.
De schoonmoeder pakte de papieren. Keek ernaar.
— Maar Sergej zei dat het hele appartement van mij is.
— Dan heeft hij zich vergist. Of gelogen.
— Waarom zou hij liegen?
Galina haalde haar schouders op.
— Vraag het hem zelf.
Lidija Pavlovna legde de papieren neer.
— En wat nu?
— Niet veel. We leven zoals we leefden. Alleen is nu een derde van u, een derde van mij, en een derde van Kostja.
— En als ik die derde niet wil?
— Waarom zou u hem niet willen?
— Waarvoor heb ik het nodig? — de oude vrouw wuifde nerveus met haar handen. — Ik woon in mijn eigen huis! Ik heb geen andere woning nodig!
Galina was verbaasd. Deze reactie had ze niet verwacht.
— Lidija Pavlovna, heeft Sergej u verteld waarom hij de schenkingsakte heeft opgesteld?
— Hij zei dat het beter was zo. Voor de familie.
— Voor welke familie?
— Nou… voor de onze…
— Heeft u niet gedacht dat hij van mij af wil?
De schoonmoeder schrok.
— Hoezo? Jullie hebben toch geen ruzie?
— Geen ruzie? — Galina lachte. — Hij heeft me bedrogen! Hij heeft stiekem documenten geregeld! Is dat geen ruzie?
— Maar hij deed het toch voor de familie…
— Voor de familie? Waarom hield hij het dan geheim? Waarom vertelde hij mij niets?
De oude vrouw raakte in de war. Ze plukte aan haar ochtendjas.
— Ik weet het niet… Sergej weet het beter…
— Sergej weet heel veel níét, — zei Galina droog. — Bijvoorbeeld dat hij niet alleen mij heeft bedrogen, maar ú ook.
— Mij?
— Ja. Hij beloofde u het hele appartement, terwijl hij maar een derde kon schenken.
Lidija Pavlovna zweeg.
— En wat gebeurt er nu?
— Niets bijzonders. Kostja en ik stappen naar de rechter. We laten de schenkingsakte vernietigen voor wat betreft onze aandelen. Dan blijft alleen Sergej’s derde bij u.
— Kan de akte helemaal worden vernietigd?
Galina keek haar schoonmoeder aandachtig aan.
— Dat kan. Als u dat zelf wilt.
— Ik wil dat, — zei de oude vrouw zacht. — Ik heb die derde niet nodig. Alleen maar problemen.
Galina ging licht en opgelucht naar huis. Sergej zat op de bank en beet op zijn nagels.
— Serjozja, je moeder wil de schenkingsakte ongedaan maken.
Hij sprong overeind.
— Hoe ongedaan maken?
— Gewoon zo. Ze zegt dat ze die derde van het appartement niet nodig heeft. Het levert alleen maar problemen op.
— Dat kan ze niet! De documenten zijn al opgesteld!
— Ze kan het wel. Morgen gaan we naar de notaris. Zij schrijft een verklaring van afstand.
— Gal, wacht! — Sergej greep haar bij de hand. — Laten we er nog eens over nadenken!
— Waarover nadenken? — ze rukte haar hand los. — Jij hebt dit veroorzaakt, nu mag jij het oplossen.
— Maar ik deed het toch voor de familie!
— Voor welke familie? — Galina ging tegenover hem zitten. — Voor een familie waarin de man zijn vrouw bedriegt?
— Ik heb niet bedrogen! Ik heb me alleen… ingedekt…
— Ingedekt waarvan? Voor mij?
Sergej zweeg.
— Serjozja, begrijp je niet dat we na dit alles niet langer samen kunnen leven?
— Waarom niet? — hij schrok. — Gal, overdrijf niet zo!
— Ik overdrijf niet. Ik heb gewoon begrepen dat onze wegen uit elkaar gaan.
— Ga je echt een scheiding aanvragen?
— Wat denk je zelf?
Een week later waren de documenten klaar. Lidija Pavlovna deed afstand van de schenking. Het appartement keerde terug naar de oorspronkelijke verdeling: drie gelijke delen.
— Mam, wat gebeurt er nu met papa? — vroeg Kostja.
— Ik ga scheiden. Ik kan niet met iemand leven die mij heeft verraden.
— En het appartement?
— We delen het. Mijn derde en jouw derde blijven in de familie. Zijn derde zal de rechter verdelen.
Kostja dacht even na.
— Mam, misschien moet ik mijn aandeel op de kleinkinderen zetten?
— Op Masja en Vovka?
— Ja. Dan hebben zij later hun eigen woning. En ik kan voorlopig prima in een huurhuis wonen.
Galina glimlachte.
— Goed idee. Masja wordt groter, ze heeft binnenkort een eigen kamer nodig.
Sergej liep de laatste dagen rond als een onweerswolk.
— Gal, je kunt dit toch niet doen! We zijn twintig jaar samen!
— Het kan wél, — antwoordde ze kalm. — Jij hebt deze keuze gemaakt.
— Ik zal me beteren!
— Te laat. Het vertrouwen is weg.
— Maar waar moet ik heen?
— Ga bij je moeder wonen. Ze heeft een tweekamerwoning, daar is ruimte genoeg.
— En het appartement?
— De rechter verdeelt het. Je krijgt jouw deel — verkoop het en koop iets voor jezelf.
Een maand later was de scheiding officieel. Sergej kreeg recht op een zesde van het appartement. De rest ging naar Galina.
— Mam, heb je geen spijt? — vroeg Kostja.
— Waarvan zou ik spijt moeten hebben? Dat ik de waarheid ontdekte?
— Nou… van het huwelijk…
Galina keek uit het raam.
— Weet je, ik heb er lang over nagedacht. Misschien is het inderdaad jammer van die twintig jaar. Maar toen begreep ik: wat is een huwelijk waard als de man geheimen voor zijn vrouw heeft?
— Hij was zeker bang.
— Waarvoor zou hij bang zijn? Voor mij? — ze glimlachte schamper. — Als je bang bent voor je vrouw, waarom trouw je dan met haar?
Kostja zette zijn aandeel over op de kinderen. Masja sprong juichend op en neer.
— Oma Gal, is dit nu míjn kamer?
— Jouw kamer, lieverd. Van jou en Vovka.
— En opa Sergej komt niet meer?
— Nee, hij komt niet meer. Hij woont nu apart.
— Waarom?
— Omdat hij ons heeft voorgelogen. En niemand houdt van leugenaars.
Masja knikte ernstig.
— Begrijp ik. En wij gaan eerlijk leven?
— Dat gaan we, — glimlachte Galina. — Absoluut.
’s Avonds zat ze in de keuken en dronk thee. Voor het eerst in vele jaren voelde ze rust. Niemand loog, niemand verborg documenten, niemand had geheime plannen.
Haar telefoon ging. Sergej.
— Gal, kun je er niet nog eens over nadenken? Ik zal echt veranderen.
— Serjozja, alles is al beslist. Leef jouw leven.
— Maar ik hou van je!
— En ik hou niet meer van jou. Het spijt me.
Ze hing op en zette haar telefoon uit. Morgen is een nieuwe dag. Een nieuw leven. Een eerlijk leven.
Galina dronk haar thee op en ging slapen. Rustig en zonder om te kijken naar het verleden.
